विद्युतीय भुक्तानी कार्डमा नयाँ नियम: एटिएमको सीसीटीभी फुटेज ९० दिन सुरक्षित राख्नुपर्ने

३ वैशाख, काठमाण्डौ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले विद्युतीय भुक्तानी कार्ड (Electronic Payment Card) सञ्चालन तथा सुरक्षासम्बन्धी व्यवस्थामा कडाइ गर्दै नयाँ निर्देशिका जारी गरेको छ। भुक्तानी तथा फर्छ्यौट ऐन, २०७५ को अधिकार प्रयोग गर्दै बैंकले कार्ड जारी गर्ने संस्था, एटिएम सञ्चालन र ग्राहक सुरक्षाका लागि नयाँ मापदण्ड तोकेको हो।

कसले कस्तो कार्ड जारी गर्न पाउने?

नयाँ व्यवस्था अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कार्यक्षेत्र र कार्डको प्रकृति तोकिएको छ:

• सडक दस्तुरका लागि प्रिपेड कार्ड: ‘क’ वर्गका वाणिज्य बैंकहरूले मात्र सडक उपयोग दस्तुर (Toll Fee) संकलनका लागि RFID Chip Based Prepaid Tag/Card जारी गर्न पाउनेछन्।

• बैंक तथा वित्तीय संस्था: ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका संस्थाले डेबिट, क्रेडिट र प्रिपेड कार्ड जारी गर्न सक्नेछन्।

• भुक्तानी सेवा प्रदायक (PSP): यस्ता संस्थाले स्वदेशमा मात्र चल्ने गरी नेपाली मुद्रामा आधारित प्रिपेड कार्ड मात्र जारी गर्न पाउनेछन्।

• कार्डको सीमा: एउटै व्यक्तिले एउटै खाताबाट एउटै प्रकृतिको (उदा: दुईवटा डेबिट कार्ड) एकभन्दा बढी कार्ड जारी गर्न पाउने छैनन्।

एटिएम (ATM) र सीसीटीभी सुरक्षा

एटिएम बुथको सुरक्षा र निगरानीलाई राष्ट्र बैंकले थप कडा बनाएको छ:

• ९० दिनको ब्याकअप: एटिएम बुथमा जडान गरिएको सीसीटीभी क्यामेराको फुटेज (मेमोरी ब्याकअप) अब कम्तीमा ९० दिनसम्म सुरक्षित राख्नुपर्नेछ।

  Advertisement

  

  

• गोपनीयताको सुनिश्चितता: क्यामेरा जडान गर्दा कारोबार गर्ने व्यक्तिको अनुहार प्रष्ट देखिने हुनुपर्छ, तर ग्राहकले थिचेको पिन (PIN) नम्बर भने कुनै पनि हालतमा रेकर्ड नहुने गरी व्यवस्था मिलाउनुपर्नेछ।

• नियमित मर्मत: एटिएम मेसिनहरूको समयमै मर्मत र सफ्टवेयर अपडेट अनिवार्य गरिएको छ।

हराएको कार्ड र फोर्स सेटलमेन्ट (Force Settlement)

यदि ग्राहकको कार्ड हराएमा वा चोरी भएमा, बैंकलाई जानकारी गराउनासाथ तत्काल कार्ड ब्लक गर्नुपर्नेछ। यस्तै, प्राविधिक कारणले कारोबार असफल हुँदा खाताबाट पैसा काटिएमा (Force Settlement) समस्या समाधानका लागि निश्चित समय तोकिएको छ:

• एउटै बैंक भएमा: कार्ड र मेसिन एउटै बैंकको भएमा अर्को दिन (T+1) भित्र।

• फरक नेपाली बैंक भएमा: बढीमा ३ दिन (T+3) भित्र।

• विदेशी संस्था भएमा: बढीमा ३० दिन (T+30) भित्र समस्या सुल्झाउनुपर्नेछ।

अनिवार्य चिप र पिन (Chip & PIN)

अब सबै विद्युतीय कार्ड र मेसिनहरू अनिवार्य रूपमा ‘चिप’मा आधारित हुनुपर्नेछ। ‘कन्ट्याक्टलेस’ (NFC) कार्डमा पिन बिना नै निश्चित सीमासम्म कारोबार गर्न सकिने भए पनि अन्य सबै कारोबारमा ‘चिप र पिन’ अनिवार्य गरिएको छ।

ग्राहकलाई पूर्व जानकारी र सचेतना

बैंकहरूले कार्ड जारी गर्नुअघि सेवा शुल्क, कारोबार सीमा, ब्याजदर, हर्जाना र बिलिङ चक्रका बारेमा ग्राहकलाई स्पष्ट जानकारी दिनुपर्नेछ। साथै, कार्डको म्याद सकिनु १५ दिन अगावै ग्राहकलाई एसएमएस (SMS) मार्फत सूचित गर्नुपर्ने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले गरेको छ।

For More:- Electronic Payment Card Regulations