नेशनल ट्रान्सफर एकाउण्ट प्रतिवेदन: नेपालको जनसाङ्ख्यिक लाभ र आर्थिक चुनौतीको नयाँ चित्र
२६ पुष २०८२, काठमाडौं ।
राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले पहिलो पटक ‘नेशनल ट्रान्सफर एकाउण्ट (NTA) नेपाल, २०७८/७९’ प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोष (UNFPA) को प्राविधिक सहयोगमा तयार पारिएको यस प्रतिवेदनले नेपालको जनसाङ्ख्यिक बनोट र विभिन्न उमेर समूहबीच हुने आर्थिक स्रोतको प्रवाहलाई सूक्ष्म रूपमा विश्लेषण गरेको छ।
२७ देखि ४६ वर्ष उमेर समूह मात्र ‘आर्थिक बचत’ मा
प्रतिवेदनको सबैभन्दा रोचक पक्ष यो छ कि नेपालमा औसतमा २७ देखि ४६ वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिहरूले मात्र आफ्नो उपभोगभन्दा बढी आम्दानी गर्ने गरेका छन्। यस उमेर समूहलाई ‘जीवनचक्र बचत’ (Lifecycle Surplus) को अवस्थामा देखाइएको छ।
यसको विपरित, २७ वर्षभन्दा मुनिका बालबालिका तथा युवा र ४६ वर्षभन्दा माथिका वृद्धवृद्धाको उपभोग उनीहरूको श्रम आम्दानीभन्दा बढी छ, जसलाई ‘जीवनचक्र अभाव’ (Lifecycle Deficit) भनिन्छ।
प्रतिवेदनका मुख्य निष्कर्षहरू (Key Highlights)
जनसाङ्ख्यिक अवसर: राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालको ६५% जनसङ्ख्या १५–६४ वर्षको काम गर्ने उमेर समूहमा छ। यसले नेपाल ‘डेमोग्राफिक डिभिडेन्ड’ (Demographic Dividend) को अवसरमा रहेको पुष्टि गर्छ।
१.५२ खर्बको अभाव: आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा देशको कुल उपभोग श्रम आम्दानीभन्दा बढी भई करिब १ खर्ब ५२ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ बराबरको कुल जीवनचक्र अभाव देखिएको छ।
Advertisement
शिक्षामा निजी खर्चको भार: शिक्षा क्षेत्रमा सरकारी लगानीभन्दा निजी क्षेत्रको खर्च निकै बढी रहेको पाइएको छ, जबकि स्वास्थ्यमा भने सबै उमेर समूहमा सार्वजनिक उपभोग बढी छ।
बेरोजगारीको चुनौती: नेपालमा श्रम बजार सहभागिता दर ३८.५% मात्र छ भने युवा बेरोजगारी दर १२.७% पुगेको छ।
For more: NSO Unveils First NTA Report
